DOĞAR DOĞMAZ AĞZI KAPANAN ÇOCUKLAR.

Amerika Kıtasında Ekim ayının ikinci pazartesi "Kolomb Günü"dür.
Şenliklerle, şölenlerle kutlanır.
Tıpkı bizim "İstanbul'u Fetih Günü" gibi.
Bazı ülkelerde milyonlar çılgınca eğleniyor.
Peki kutlanan ne?

1492 yılında Cenovalı kaşif Kristof Kolomb'un Nina, Pinta ve Santa Maria gemileri Amerika kıyılarına yanaştığında onları Arawak kızılderilileri karşıladı.
Kızılderililerin inancında Tanrılar sakallıydı ve denizden gelmişlerdi.
Sakallı istilacıları görünce onları doğaüstü sandılar.
Yüzerek selamladılar.
Mısır, patates ikram ettiler.
Atları, iş hayvanları, demir silahları yoktu.
Ama kulaklarına ince altın süsler takıyorlardı.
İşte o altınlar sonları oldu.

Kolomb kızılderililerle ilgili ilk izlenimlerini İspanya Kraliçesine şöyle yazmıştı..
“Bu insanlar o kadar yumuşak başlı, barışsever ki, yeryüzünde bunlardan daha iyi bir ulus bulunmadığına Majestelerinizin önünde ant içebilirim. Komşularını kendileri kadar seviyorlar, konuşmaları son derece tatlı ve kibar, konuşurken hep gülümsüyorlar; gerçi çırılçıplak dolaşıyorlar ama davranışları terbiyeli ve övgüye değer”

Seyir defterine de şunları eklemişti.
"Onlara kılıçlarımızı gösterdik. Demir silahları ilk kez gördükleri belli. Kesmenin ne demek olduğunu bilmediklerinden, bazıları kılıçların keskin tarafını tutunca ellerini kestiler. Bu insanlar ne herhangi bir mezhebe bağlılar ne de puta tapıyorlar. Kötülüğü tanımıyorlar, birbirlerini öldürmeyi bilmiyorlar. Hiç silahları yok... Kızılderililer son derece sade, dürüst ve eli açık insanlar. Herhangi birinden sahip olduğu herhangi bir şey istenince hemen veriyorlar. Kötülüğün ne olduğunu hiç bilmiyorlar, çalmıyorlar, öldürmüyorlar. Komşularını kendileri kadar çok seviyorlar. Dünyada onlar kadar tatlı dilli insanlar yoktur. Her zaman gülüyorlar."
Bir de not düşüyordu.
"Bu insanların çalıştırılması, ekin ekmesi, gerekli her işe koşulması ve bizim (Avrupalılıların) gelenek ve göreneklerimizi benimsemesi gerektiği kanısındayım"

*. *. *

Ardından katliam başladı.
Sakallı yabancılar altın ve değerli taş aramak için köyleri yağmaladı, yakıp yıktı..
Yüzlerce kadını, erkeği, çocuğu kaçırdılar.
Kadınlara tecavüz ettiler.
Direnen erkeklerin kulaklarını kestiler, kafa derilerini yüzdüler..
Gemilerine atıp köle olarak satılmak üzere Avrupa’ya götürdüler.
Kolomb’un 12 Ekim 1492’de San Salvador sahiline ayak basmasının üzerinden on yıl bile geçmeden bütün kabileler, yüzbinlerce insan yok edildi.
Ardından akın akın geldiler.
Tüm Amerika Kıtasını cehenneme çevirdiler.
Katliamlara papazlar da katıldı.
Katolik olmayı kabul etmeyen Kızılderili şamanları ayaklarından asılarak canlı canlı yakıldı.
Kolomb Amerika'ya vardığında dünya nüfusunun 5'te biri kızılderili idi.
Sayıları 70 milyonu geçiyordu..
1492'den bugüne sadece 2 milyon kaldılar.

Dünya tarihinin en büyük soykırımını yapan Avrupalı istilacıların bu katliamı kitaplara şöyle yansıdı..

" İspanyol istilacılar her geçen gün daha kibirli oluyordu. Aceleleri varsa yerlilerin sırtına biniyorlardı. İspanyolların canavarlığı sınır tanımıyordu.. Birgün ikisi de birer papağan taşıyan iki yerli çocuğa rastlayan iki papaz, papağanları aldılar ve sırf zevk olsun diye çocukların kafasını kestiler” 

Las Casas 

"Ben Küba’da iken üç ayda yedi bin çocuk öldü. Acıdan çılgına dönen bazı anneler bebeklerini nehirde boğuyorlardı... Böylece erkekler madenlerde, kadınlar ağır çalışma içinde ve çocuklar da süt bulamadıkları için ölüyordu. Bu kadar büyük, güçlü ve verimli topraklar kısa sürede boşaldı. İnsanlığa o kadar yabancı olan tüm bunları kendi gözlerimle gördüm ve şimdi bile yazarken ürperiyorum."
Las Casas

“Tanrı’nın hususi takdiriyle savaştan kaçan kızılderililerin tamamına yakını çiçekten öldürdük. Tanrı topraklarımızı temizledi”
"Massachusetts Körfezi Kolonisi’nin ilk valisi John Wintrop 

"Kızılderilileri yakıyorduk..Onları böyle ateşte kızarırken ve bu ateşi söndüren kan gölünde görmek korkunç bir manzaraydı, çürüyen cesetler ve bunlardan yayılan koku berbattı fakat zafer tatlı bir fedakârlık gibiydi..Bizlere olağanüstü yardımlarda bulunarak bu kadar gururlu ve kibirli bir düşmanı elimize düşüren, bu kadar çabuk bir zafer bahşeden Tanrı’ya şükranlarımızı sunarız."
Plymouth Kolonisi’nin Valisi William Bradford

"Kızılderililerin hamal olarak kullanılmasını kınamıyorum. Ancak bir adamın bir domuza ihtiyacı varken 20 tane öldürüyordu. 4 Kızılderili'ye ihtiyaç duyduğunda bir düzine alıyordu. Metreslerini omuzlarda taşınan hamaklar içinde fakir Kızılderililer'e taşıtan bir çok İspanyol vardı. Bu uygulamalar esnasında yerlilerin maruz kaldığı kötü muameleler, zararlar, soygunlar, haksızlıklar ve büyük kötülüklerin sayılması istense bunun sonu gelmez. Çünkü onlar için Kızılderilileri öldürmek, yararsız hayvanları öldürmekte birdi. "
Cieaze de Leo

"Kızılderililerin eğer altını yoksa çocuklarını satarlardı. eğer çocukları da kalmamışsa kendi hayatlarını verirlerdi. Bu haraçları veremediklerinden ötürü Kızılderililer işkence acıları altında ya da gaddarca zindanlarda öldürülürdü. Zira İspanyollar onlara hayvani bir vahşilikle muamele ediyor ve onları hayvandan daha aşağı görüyorlardı.. Kızılderililerin cesetleri köpeklerin önüne yem olarak atılıyor, vücutlarından yaralara iyi gelebilecek bir yağ üretiliyordu. Kızılderili kadınlar sıra hâlinde direk ve ağaçlara, çocukları da onların ayaklarına asılıyordu."
Papaz Motolinia 

"Sırf eğlence olsun diye, kadın erkek demeden yerli halkın ellerini, burunlarını ve kulaklarını kesip kopardıklarını ve bunun bölgenin değişik yerlerinde defalarca tekrarlandığını kendi gözlerimle gördüm.
Memeden kesilmemiş bebekleri annelerinin göğsünden alarak onları en uzağa fırlatma konusunda birbirleriyle yarıştılar.”
Las Casas

"Askerler pek çok Kızılderili'yi uykularında öldürdüler. Annelerinin göğüslerinden çekilip alınan bebekler anne-babalarının gözleri önünde kılıçla parçalanıyor ve bebeklerin parçaları ateşe atılıyordu. Kundaktaki bebekler beşikleri içinde parçalanıyor, kafaları eziliyor, en taş-yürekli adamın bile vicdanını sızlatacak bir vahşilikle öldürülüyorlardı..Bazı bebekler nehre atıldı, onları kurtarmak için anne ve babaları da suya atladı. Ama askerler ne çocukların ne de anne-babaların sudan çıkmalarına izin vermediler, hepsi boğuldu.”
David de Vries

Gerçeğin ta kendisidir.
Kızılderili kadınları çocukları doğduğunda elleriyle onların ağzını kapatırlar..
Nefes alması için ellerini bir süre çekip, bebeğin tekrar ağlamasına fırsat vermeden aynı hareketi tekrarlarlar. 

 Ağlamamak, gözlerini dünyaya açan bir Kızılderilinin aldığı ilk derstir..
Beyaz adamdan kaçarken, kucaktaki bebeğin ağlaması her şeyin sonu demektir..Dersini iyi alamayan bir bebeğin çıkaracağı ses, kurşun yağmurundan ölmek demektir.

*. *. *

Amerika Kıtası bugünlerde "Kolomb Günü" nü kutluyor..
Şenlikler, şölenler yapılıyor.
Milyonlar çılgınca eğleniyor.
Kolomb'tan bu güne 528 yıl geçti..
524 yılda 70 milyondan fazla insan katledildi.
Bir kültür yok edildi..
Beyaz adamın bu eğlencesi(!), kızılderililerin sonu oldu.
İyi kutlamalar.

KUZEY RÜZGARLARININ KAR TANELERİ.

Yıl 1911'di.
Antartika kıtasını keşfetmek için iki kaşif amansız bir yarışa girmişti.
Biri Norveçli Roald Amundsen'di.
Diğeri İngiliz Captain Robert Scott.
Amundsen'de 52 tane köpek vardı.
Scott'ta ise 33 tane.
Scott yola çıkmadan önce bilinmeyen biri tarafından köpeklerinin kuyrukları kesilmişti.
Kutup köpekleri uyurken kuyruklarıyla burunlarını örtüyorlar, böylece soğuk havanın ciğerlerini etkilemesini önlüyorlardı.
Scott'un köpekleri kuyrukları olmadığı için korunamadılar.
Üç hafta içinde hepsi zatüreden öldü.
6 kişilik ekip tüm malzemeleri kendileri taşımak zorunda kaldı.
Admundsen ise 4 kızağını 52 köpeğe çektirerek hızlı yol alıyordu.
99 günde 3 bin kilometreye yakın yol gitti.
Sonunda Antartika Kıtasına ulaştı.
Ve Norveç bayrağını zirveye dikti.

Scott kutup bölgesine vardığında iş işten geçmişti.
Norveç bayrağını ve yerdeki pati izlerini görünce yıkıldı.
Rakibine 20 gün gibi bir süre ile geçilmişti.
Uğradığı ağır yenilgi ve psikolojik çöküntüyle dönüş yolunda aynı köpekleri gibi hayatını kaybetti.
Antartika'daki o pati izleri Samoyed köpeklerine aitti.
Amundsen Samoyed köpekleri sayesinde bu zafere ulaşmıştı.
Samoyedler zaten kutup bölgelerinde bir çok keşifte görev almış ve o yörelere ilk ayak basan canlılar olmuştu.

Samoyed köpekleri, isimlerini Sibirya'da yaşayan ve bir Türk kolu olan Samoyedeler'den alır.

Samoyedeler avcı bir toplumdur.
İnançları şamanisttir.
O nedenle bu köpeklere büyük özgürlük tanırlar.
Onlarla birlikte yaşarlar.
Avlanırken işbirliği yaparlar.
Samoyedler kutup ayısına önden saldırır, avcılar arkadan mızraklar..
Köpekler her avdan mutlaka ödüllerini alırlar..
Geyik sürülerinin korunmasında, yük taşınmasında, hatta çocukların gözcülüğünde bile görev yaparlar.

O yüzden bu köpekler hep serbest dolaşır..
Samoyedeler yüz yıllarca köpeklerinin sadece en uyumlu, en güçlü, en zeki olanlarını sahiplenir..
Diğerlerini ise giyecek amaçlı yok ederler.
Bu bir ata geleneğidir.
Bu nedenle yüzlerce yıl seçilerek üreyen köpekler, insanlarla son derece uyumlu bir karakteristik yapıya ulaşmıştır.

*. *. *

Samoyedler kibar köpeklerdir..
Güler yüzlüdürler..
Kaslı bir yapıları vardır..
Zeki, güçlü, dinamik ve çalışkanlardır..
Serbest oldukları zaman itaat etmeyi sevmezler.
Çünkü özgür ruhludurlar..
Ama insanlarla hep uyum içinde yaşarlar..
Dışa dönük, arkadaş canlısı ve oyuncudurlar..
Asla kavgacı değildirler..

Benim Beagle cinsi iki köpeğim Bijo ile Sufle'nin burada iki can arkadaşı var..

İki Samoyed.
İki kuzey rüzgarı.
İki kar tanesi..
İki beyaz dost..
Biri Mesudiye'deki komşum Harık Abinin aslan parçası; Hector..
Diğeri Reşadiye'deki dostlarım Mustafa ve Güner'in güzeller güzeli kızı; Shy.
İkisi de atalarının özelliklerini taşıyor..
Sevimli, neşeli, zeki, güler yüzlü ve uysallar..
Bir araya geldiklerinde dünyalar onların oluyor..
Öpüşüyorlar, koklaşıyorlar, deliler gibi koşuyorlar..
Biliyor musunuz Hector Shy'a aşık..
Onu görünce Hector'un yüreği eriyor..
Romantikleşiyor.
Yürüyüşü değişiyor..
Baş öne bakıyor, kuyruk dik, adımlar uygun..
Sanki resmi geçitte..
Shy'ı etkilemek için yapmadığı kur kalmıyor..
Shy ise çekingen bir kız..
Biraz naz yapmayı seviyor..
Hector çok sırnaşınca hafif cilveleşiyor.
Çok naz aşık usandırır derler ama Hector'un usanacak gibi bir hali yok..
O kararlı..
Ne yapacak, ne edecek Shy'ın gönlünü kapacak..
Bakalım bu aşkın sonu nereye varacak?

ÖLÜM BAZEN ÖZGÜRLÜKTÜR.

Çok değil.
Daha 110 yıl önce.
1906 yılının Ağustos sonu.
Amerika kıtasına ayak bastığında, insan denilen mahluğun bu kadar gaddar, bu kadar acımasız, bu kadar zalim olduğunu bilmiyordu.
Onun vatanında aslanlar, timsahlar, aç yırtıcılar bile bu derece vahşi değildi.
O bir Afrikalı'ydı.
Kongo Cumhuriyeti'nde Chirichiri kabilesinden bir pigme.
Boyu sadece 1.49'du.
46 kiloydu.
23 yaşında, evli,  bir çocukluydu.
Güler yüzlü, hayat dolu bir insandı.
Adı Oto Benga'ydı.
Kendi dilinde "Dost" demekti.
Bir gün Kasai nehrinde balık avlarken yakaladılar..
Yakalayan Amerikalı din adamı Samuel P. Verner'di.
Boynundan ve ayaklarından zincire vuruldu.
Yük taşısın diye sadece ellerini özgür bıraktılar.

Kırbaçlar altında saatlerce yol yürüttüler.Sonra onlarca soydaşıyla birlikte bir geminin makina bölümüne konuldu.Zifiri karanlıkta, haftalar süren bir yolculuk sonrası New York'ta gün ışığıyla buluştu.
Soydaşlarından ayırıp bir kafese koydular kendisini..
Bir depoya hapsettiler.
Günlerce orada tutuldu.
Hergün önüne bir kuru somun attılar.

*.   *.   *

Tarih 9 Eylül 1906'ydı.
New York Bronx Hayvanat Bahçesi'nde o gün görülmemiş bir kalabalık vardı.
Hayvanat Bahçesi hasılat rekoru kırıyordu.
Nedeni New York Times Gazetesi'nde çıkan bir haberdi.
Şöyle yazıyordu.

"Vahşi adam Bronx’da maymunlarla aynı kafesi paylaşıyor.. İnsanın ilk ataları bir arada.. Bakıcısı bazen serbest bırakıyor.. Eylül ayı boyunca akşamüstleri ziyaret edilebilir."
Gazete haberine bir de not eklemişti.
"Bazı kesimler bu olaya tepki gösterse de, bilim adamları Benga’nın insan olarak değerlendirilemeyeceği kanaatindedir.”
*.   *.  *

Oto Benga'yı önce hortumla yıkadılar.
Sonra hayvanat bahçesinde içinde ağaçlar olan geniş bir kafesin içine koydular.
Kucağına Dohong adlı yavru orangutanu verdiler.
Gazeteciler fotoğraflarını çekerken, binlerce insan merakla kendisini izledi.
Oto Benga da onları.
Yüzünde garip bir ifade vardı.
Hüzün ve kin.
Yavru orangutan korkudan sımsıkı ona sarılmıştı.
Hergün saatlerce poz verdiler.
Bir hafta içinde ziyaret edenlerin sayısı 250 bini geçti.
Bazıları kafese kemik atıyordu.
Oto Benga sinirlenip, sivri dişlerini gösterince, "Cannibal, cannibal (Yamyam yamyam)" diye tempo tutuyorlardı.
Gazeteler "Benga bir yamyamdır" diye yazıyordu.

*.    *.   *

Putperest olan Oto Benga'ya yapılan bu
zulme, çoğu hristiyan olan New York halkından kimse ses çıkarmadı.
Ne politikacılar, ne bilim adamları, ne gazeteciler, ne aydınlar.
Yüreklerin kulakları sağırdı.
Herkes bu vahşeti doğal karşılamıştı.
Bir kişi hariç.
Rahip James H. Gordon.
Zulme isyan etti.
Gazete gazete dolaştı.
İmzalar topladı.

Uyuyan insanlığı uyandırmak için çalmadık kapı bırakmadı.
Kilisede sürekli aynı şeyleri söyledi.
“İnsan ırkından olan birinin maymunlarla sergilenmesi en büyük günahtır.” 
Sonunda Bronx Hayvanat Bahçesi Oto Benga'yı serbest bıraktı.
Pantalon, ceket giydirdiler.
Ayak işlerinde çalıştırdılar.
Tarih 20 Mart 1916 idi.
Eşinden, çocuğundan, soydaşlarından binlerce kilometre uzakla olan Oto Benga, çaldığı bir silahla kendisini kalbinden vurarak intihar etti.
Çünkü ölüm onun özgürlüğüydü.
Öldüğünde henüz 32 yaşındaydı.

Bronx Hayvanat Bahçesi zamanla Oto Benga ile ilgili tüm kayıtları sildi.
Ancak gazete haberleri ve fotoğraflar gerçeği gizleyemiyordu.
Hayvanat Bahçesi yetkilileri, tepkiler artınca "Dünyanın her yerinde yapılıyor, biz niye yapmayalım?”  dediler.
Söyledikleri doğruydu.

O yıllarda uygar denilen Avrupa'nın  bir çok yerinde aynı vahşet sergileniyordu.
Londra, Paris, Berlin, Brüksel, Stuttgard, Barcelona, Milan, Hamburg gibi metropollerde kafes içinde insanlar, diğer insanların eğlencesiydi.
Bu vahşet öylesine bir gelir kapısı olmuştu ki, "Hayvanat Bahçeleri"nin yerini, "İnsan Bahçeleri" almıştı.
1960'lara kadar binlerce insan kafeslerde hayvanlar gibi sergilendi.
Çığlıkları yeri, göğü inletti.

Ama modern insanlar(!) kör ve sağırdı.
Oto Benga'nın vatanında şöyle bir atasözü var..
Jaa se behn-indeh bun-wehnin.
"Dekor gerçeğe uyum göstermez, gerçeğin de dekora ihtiyacı yoktur."
Bugün uygar denilen Amerika'nın, İngiltere'nin ve Avrupa'nın "özgürlük ve demokrasi" edebiyatı sadece bir dekordur.
Gerçeği görmek isteyenler, ortadoğuya baksınlar yeter.
İnsanın insana zulüm etmediği günlerde buluşmak dileğiyle.

SABIRSIZLIK VE TARLAKUŞU

Yıl 1914'tü.

Dünyanın yeniden parsellendiği günler.

Emperyallerin paylaşım savaşına girdiği günlerdi.

Umumi Harbiye'ydi.

1. Dünya Savaşı yani.

Çoluk çocuk herkesi toplayıp silah veriyorlardı ellerine.

Öldür diyorlardı.

Vatan için, bayrak için, din için öldür.

Yeter ki öldür.

İnsanlar birbirini öldürüyordu.

Osmanlı İmparatorluğu'nu da soktular bu savaşa.

Tüm ülkede seferberlik ilan edildi.

Askere alınanlardan biri de Kunduzlu Mehmet'ti.

Tokat'ın Artova ilçesine bağlı Kunduz Köyü'ndendi.

20 yaşındaydı Mehmet.

Evli, bir çocukluydu.

İkincisi ise eşinin karnında, yoldaydı.

Mehmet'i cepheden cepheye sürdüler.

Çanakkale savaşında öncü birliklerde görevlendirdiler.

Bir kaç kez yaralandı.

Ama azraile pabucu bırakmadı.

Beş yıl olmuştu askere gideli.

Beş yıl boyunca köyüne dönmemişti.

İki yaşında bıraktığı oğlu 8 yaşına gelmişti.

Giderken eşinin karnındaki ise 5 yaşına.

Onu hiç görmemişti.

Nasıldı acaba?

Kime benziyordu?

Teskereyi hayal ederken Mehmet'e yeni bir haber geldi.

Suriye'ye gidecekti.

Filistin cephesine.

Trene bindirdiler.

Bir vagona tıktılar.

Vagon silme asker doluydu.

Mehmet vagonun havalandırma penceresinden bakıp, hayaller kuruyordu.

Ertesi gün zabitlerden biri trenin geçeceği yerleri açıkladı.

Aralarında Tokat da vardı.

Üstelik gündüz vakti geçeceklerdi Tokat'tan.

Memleket toprağından.

Mehmet'in kalbi duracak gibi olmuştu.

5 yıl sonra memleketinin havasını soluyacaktı.

İki gün uyku basmadı.

Gözünü camdan saniye ayırmadı.

Nihayet tren Tokat topraklarındaydı.

Dışarıya hayranlıkla bakıyordu.

Havayı derin derin soluyordu.

Bir süre sonra gördüğüne inanamadı.

Tren köylerinin hemen yanından geçiyordu.

Kunduz'dan.

Akrabalarının, arkadaşlarının evlerini bile görüyordu.

Dikkatlice baktı.

"Evet evet o" dedi.

İlerideki kendi evinin çatısıydı.

Eşi ve çocukları işte o evdeydi.

200 metre ötede.

Bir an düşündü Mehmet.

Evine bu kadar yaklaşmışken, Filistin'e gidip de dönmemek vardı.

Eşine, çocuklarına sarılamamak vardı.

Tokat kebabı yiyememek vardı.
Gıj Gıj Tepesi'ne çıkamamak vardı.
Deveci Dağları'ndan esen yeli çekti içine.

Sanki burnuna etli yaprak dolma kokuları geliyordu.
Eşi ne güzel yapardı o dolmayı.

O an karar verdi.

Ani bir hareketle trenden atladı.

Koştu, koştu, evlerin arasına daldı ve gözden kayboldu.

Firar etmişti.

Artık asker kaçağıydı

Bir yıl geçmeden yakaladılar Mehmet'i.

Kodese attılar.

*.   *.  *

Kunduzlu Mehmet hapiste 3 gençle tanıştı.

Üçü de kendisi gibi asker kaçağıydı.

Karacaviranlı Koca Yunus, Balta Mahmut ve Aşıklarlı Himmet.

20 yaşındaydılar.

Çok uzun zamandır asker kaçakları asılmamıştı  ülkede.

Ama son günlerde iş değişmişti.

Kurtuluş Savaşı'nda kaçakların sayısı o kadar artmıştı ki, ibret-i alem için bazıları sallandırıyordu.

Yine de hiç idamı düşünmüyordu dört genç.

Öyle ya,  yirmi kez firar edenler asılmamışken, onlar mı asılacaktı?

Ama bir gün acı bir şüphe düştü yüreklerine.

O gün hapishaneye ziyaretçi gelmesi yasaklanmıştı.

Zaten ne zaman biri idam edilecek olsa, o gün hapishane ziyarete kapatılırdı.

Dört genci ilk kez korku bastı.

Öğrenmek için çok çabaladılar.

Acaba kim asılacaktı?

İpin ucunda hangisi sallanacaktı?

Gardiyana yüklü bir para verdiler.

Haber kısa sürede geldi.

Darağacı dört taneydi.

Asılacak olanlar da kendileriydi.

Kötü haberle yıkıldılar.

Kendilerine gelince gidip yıkandılar.

Tüm eşyalarını sattılar.

Elde ettikleri parayı koğuşun en fakirlerine dağıttılar.

Sonra sigaraya sarıldılar.

Bir süre sonra Yunus, Mahmut ve Himmet bitkin düşüp yattılar.

26 yaşındaki Kunduzlu Mehmet ise uyuyamadı.

Pencerenin yanına oturdu, hayatı film şeridi gibi önünden geçti.

Çocukluğu, ergenliği, eşi, oğulları ve savaşta öldürdükleri.

Gece boyu gözünü kırpmadı.

Artık gün ışımak üzereydi.

Birden hapishanenin koridorlarından zincir şakırtısı gelmeye başladı.

Korkunç bir sesti o.
Ürperten bir sesti.

Gelen dört genci daragacına götürecek olan jandarmaydı.

Mehmet hemen toparlandı, bir anne şefkatıyla arkadaşlarını uyandırdı.

Yunus, Mahmut ve Himmet uyanınca anladılar.

Birazdan asılacaklardı.

“Bismillah”  diyerek kalktılar. 

Diğer mahpuslarla kucaklaşarak helalleştiler. 

Sonra gidip kelepçeleri, prangaları, zincirleri taktırdılar. 

Dik dik ve emin adımlarla yürüyerek hem hapishaneden, hem de hayattan uzaklaştılar.

*.  *.  *

Tarih 13 Nisan 1925'di.

Cevat Şakir,  Resimli Ay Dergisi'nde Hüseyin Kenan takma adıyla  "Hapishanede İdama Mahkûm Olanlar Bile Bile Asılmağa Nasıl Giderler" başlıklı bir yazı kaleme aldı.

Yazı,  Kunduzlu Mehmet ile diğer üç gencin son gecesini anlatıyordu.

Cevat Şakir o geceye hapishanede şahit olmuştu.

Dört asker kaçağı gözünün önünde idama götürülmüştü.

Yazı yayınlandıktan hemen sonra derginin sahibi Zekeriya Sertel ile tutuklandılar.

Suçları halkı askerlikten soğutmak, askeri isyana teşvik etmekti.

İstiklal Mahkemesi'nde yargılandılar.

Cevat Şakir, mahkeme başkanı Ali Çetinkaya tarafından idama mahkum edilmek istendiyse de, Kılıç Ali'nin önerisiyle Bodrum'a sürüldü.

Cevat Şakir yıllar sonra o günleri şöyle anlattı.
“Büyümekte olan sabırlığa, havada uçarak türküsünü söylemekte olan bir tarla kuşuna, günün birinde durup dururken ‘buyurun karakola’ derler. 
Karakola gittiğini bilmez, karakol bir muammadır, hem karanlık, som bir muamma. 
Belki muamma sözünün aslında karanlık anlamı vardır. 
Çünkü karanlıkta hiçbir şey görünmez. 
Karakolda ona, “İstiklal Mahkemesi’ne gideceksin” denir. 
Niçin İstiklal Mahemesi’ne gittiğini bilmez, bu sefer mahkeme bir karanlıktır. 
İki jandarma ile kelepçeli olarak İstiklal Mahkemesi’ne sürüklenir. 
Mahkemenin bulduğu bir suç vardır, daha doğrusu mahkeme birçok şeyler arasında bir şeyi suç saymıştır. 
Olur a! Mahkeme istediğini suç sayar ve suça da dilediği cezayı seçer. Sonunda cezanın idam olacağı anlaşılır. 
Sabırlık ve tarlakuşu, eller göğüste kavuşturulmuş idamı beklerler.”

DALGALAR BİR ÇOCUK GETİRDİ DATÇA'YA

Bundan 50 yıl öncesiydi.

Bir kış sabahı.

Simi adasında balıkçı Aristo, minik oğlu Vasili ile ava çıkmıştı.

Aristo'nun ata mesleğiydi bu.

Oğlu Vasili'ye de öğretecekti.

Hangi balık nerede avlanır, ağ nasıl atılır, sırti nasıl yapılır tek tek anlatacaktı.

Yüzlerce yıllık deniz bilgisi dededen toruna geçecekti.

Aristo'nun kayığı Simi'den ayrıldıktan bir süre sonra hava bozdu.

Hem de fena bozdu.

Rüzgar lodostu.

Üstelik gittikçe şiddetleniyordu.

Aristo geri dönmek için hemen  küreklere asıldı.

Ama nafile.

Esen artık fırtınaydı.

Deniz beşik misali.

Kayık beşikteki bebek.

Nazım Hikmet Hazer şiirinde der ya.

Kayık,  devrilen bir atın  sırtından inip, şahlanan bir ata biniyor gibiydi.

Her indiğinde sanki alabora olacaktı.

Yağmur da sicim gibi iniyordu.

Minik Vasili korkudan dilini yutmuş, iki eliyle sandalın kenarları tutmuştu.

Parmakları sanki mengeneydi.

Bedeni kaskatı, yüzü beyazdı.

Bembeyaz.

Yüreğindeki korku gözlerini büyütmüştü.

Aristo oğluna "korkma" dedi, "sakın korkma."

Bir kez daha küreklere asıldı.

Yine nafile.

Çünkü rüzgar ve akıntı sandalı Simi'den uzaklaştırıp, Datça karasularına itiyordu.

*. *. * 

Aynı saatlerde karşı yakada Datçalı balıkçı Süleyman Badal da avdaydı.

O da atadan avcıydı.

Kardeşi Mehmet ile geçimlerini denizden çıkarıyordu.

Süleyman Badal hava bozunca oltaları topladı, geri dönmek için küreklerin başına geçti.

Onun işi kolaydı.

Fırtına güneyden esiyor ve Süleyman'ın Kara Mehmet isimli sandalını Datça'ya itiyordu.

Süleyman Badal kürekleri çekerken, gözü ileride dev dalgalarla boğuşan bir kayığa takıldı.

İçindekiler zor durumdaydı.

Yardım etmeliydi.

Hemen onların yanında aldı soluğu.

Kayıktakiler Aristo ile oğlu Vasili'ydi.

Bu havada Simi'ye dönmeleri imkansızdı.

Datça'ya sığınmak zorundaydılar.

Süleyman "benim misafirim olursunuz, hava düzelince gidersiniz" dedi.

İki kayık yanyana Kargı koyuna yaklaşırken, sahil korumanın hucüm botu kesti önlerini.

Rüzgar da olsa Aristo suç işlemişti.

Türk karasularına izinsiz girmişti.

Hem ya casus ise.

Tutukladılar Aristo'yu.

Oğlunun gözünün önünde tutukladılar..

Minik Vasili ağlamaya başladı.

Süleyman Badal "ağlama" dedi.

Vasili, "babam yok ben ne yapacağım" diye hıçkırıklara boğuldu.

Süleyman Badal "sana ağlama dedim, baban yoksa ben varım" diye sarıldı Vasili'ye.

Sonra evine götürdü.

Bir kaç gün sonra Aristo mahkemeye çıkarıldı.

İlk celsede suçlu bulundu ve Datça'daki 8 mahkumluk cezaevine kapatıldı.

Vasili babasının hapisten çıkacağı günü beklerken, Badallar'ın evinde ikinci bir aileye kavuşmuştu.

Hep el üstünde tutuluyordu.

Bir dediği iki edilmiyordu.

Vasili sanki Süleyman Badal'ın öz evladıydı.

Günler haftaları, aylar yılları kovaladı.

Aristo nihayet serbest kalmıştı.

Oğlu Vasili'yi alıp yurduna, Simi'ye geri döndü.

*. *. *

Yıllar sonra Vasili Simi'de Süleyman Badal'ın ölüm haberini aldığında feryat etti.

Rivayet odur ki, o an lodos öyle şiddetlendi ki, Vasili'nin feryatı Datça'ya kadar ulaştı.

"Babaaaa!"

Not: Datça'da yaşanmış olan ve dilden dile dolaşan bu hikaye, Turgut Ünsal'ın "İki yaka bir deniz" isimli çalışmasından derlenmiştir.

BOZKIRIN TEZENESİ VE İKİ DAMLA GÖZYAŞI

Türkiye'de baştacıydı.
Plakları kapış kapıştı.
Plak şirketleri onu paylaşamıyordu.
İç piyasa için 45'likler çıktı.
Sıra Almanya'ya gelmişti.
Götürdüler Almanya'ya.
Soktular stüdyoya.
20 plak okudu.
Dönüşte Yugoslavya'da kaza yaptı.
Hapse attılar.
Üç ay yattı.
Üç ay boyunca Türkiye'den kimse aramadı.
Bir Allah'ın kulu sormadı.
Ne politikacı, ne sanatçı, ne plakçı.
Sanki unutulmuştu.
Bir kişi hariç.
Bir gün bir paket geldi ülkeden.
Mapusta açtı paketi.
Bir kitaptı.
Şöyle yazıyordu.
"Bozkırın Tezenesine Geçmiş Olsun.. İmza; Yaşar Kemal"

Sonrası.
Demir ranza.
Taş duvar.
..Ve iki damla gözyaşı.
#NeşetErtaş

GÖNÜL YARASI

Tarih 5 Ekim 1877 idi.
141 yıl önce.
Aylardır savaşıyordu.
Bir yandan topraklarına göz koyan düşmanla.
Bir yandan karakışla.
Arkadaşları, kardeşleri, çocukları, insanları ölüyordu.
Bazıları donarak ölüyordu.
Soyları tükeniyordu.
Gönlü yaralıydı.
Kazanamayacaklarını biliyordu.
Daha fazla ölüme gerek yoktu.
O gün yemin etti.
"Şeflerim, duyun beni.. Yorgunum. Yüreğim yaslı ve kederli.. Bundan böyle, güneşin şu anından sonsuza dek savaşmayacağım."

Tomahawk'ını (Savaş baltası) toprağa gömdü.
Ve teslim oldu.
Onun adı Hinmatooyalahtqit'ti.
Anlamı; Yüksek zirvelerin ardında çakan şimşekti.
O, Nimipular'ın reisiydi.
Amerikalılar ona "Şef Joseph" dediler.

*.    *.   *

Nimipular Oregon'da yaşayan Kızılderililer'di.
Nimipu "Halk" demekti.
Fransızlar onlara "Nez Perce" dediler.
"Hızmalı burun" demekti.
Burunlarına halka takarlardı.
“Appaloosa” denilen atlara binerlerdi.
Çok iyi savaşırlardı.
Ama barışseverdiler.
Beyaz adam topraklarına ilk ayak bastığında onlara yardım etmişlerdi.
Soğuk kış günlerinde hindi ve geyik kürkü vermişlerdi.
Birlikte tütünlerin sarıldığı "barış çubuğu"nu içmişlerdi.
İstilacıların ataları onların sayesinde hayatta kalmıştı.
1850'lerden sonra istilacılar Nimipular'ın topraklarında altın aramaya başladı.
Akın akın geldiler.
Çekirge sürüsü gibiydiler.
Girdikleri her yeri talan ediyorlardı.
İşte böyle bir dönemde Nimipular'ın reisi olmuştu Şef Joseph.
Ulusunun en zor günlerinde.
Hiç savaşmak istememişti.
Bu yüzden kardeşiyle, diğer reislerle bile ters düşmüştü.
Bir kaç kez Birleşik Devletler Başkanı ile görüşmüş, onların sözlerine güvenmişti.
Birleşik Devletler kızılderililerin topraklarına dokunulmayacağına dair söz vermişti.
Hatta yazılı anlaşma bile yapmıştı.
Ama beyaz adam sözünde hiç durmadı.

1860'larda onbinlerce istilacı Nimipular'ın topraklarına yerleşmeye başladı.
Altına hucüm vardı.
Birleşik Devletler, Nimipular'ı Idaho’daki eski boyutlarının sadece onda biri kadar toprak parçasıyla sınırlandırdı.
Onların topraklarının altı milyon hektarına el koydu.
Savaş kaçınılmazdı.
Kendini ihanete uğramış hisseden Şef Joseph, Amerika’yı tanımadı.
Bayrağını ve Incilini yok saydı.
Halkının Wallowa Vadisi’nden çıkarılmasını  ve rezervasyon sınırlarını resmi kılan anlaşmayı imzalamayı reddetti.
Savaş baltaları topraktan çıktı.
3 ayı aşkın bir süre içinde 200’den az Nimipu 4 büyük çatışmada 2000’den fazla Amerikan askerleriyle savaştı.
Düşmana yüzlerce kayıp verdirdi.
Big River savaşında Birleşik Devletler Ordusu Amerikan tarihinin en büyük geri çekilmelerinden biri yaşadı.
Kızılderili düşmanı General William Tecumseh Sherman bile “Kızılderililer tüm dünyanın övgüsünü toplayan yetenek ve cesaret örneği sergilediler. İleri ve geri siperleri, çatışma hatları ve saha güçlendirmeleriyle neredeyse bilimsel yeteneklerle savaştılar” demişti.
Ama bir elin parmakları kadardılar.
Düşmana hergün yeni takviyeler, yeni silahlar geliyor.
Onlar ise hergün azalıyordu.

Üstelik bir de karakıştı..
Şef Joseph 142 yıl önce teslim oldu.
Kuzey Washington’daki Colville Rezervasyon bölgesine sevk edildi.
Ölene kadar Amerikan politikasını eleştirdi.
Amerikan'ın verdiği sözlerin yalan olduğunu söyledi.
Amerikan başkanlarının boş konuştuğunu savundu.
Amerikan'ın özgürlük ve eşitlik politikasının birgün Kızılderililer için de geçerli olmasını diledi.
1904 yılının Eylül ayında 64 yaşında hayata gözlerini yumdu.
Doktorlar ölüm nedenini şöyle yazdı.
"Gönül Yarası"

*.   *.   *

Hinmatooyalahtqit (Yüksek zirvelerin ardında çakan şimşek) ya da bir başka değişle Şef Joseph bugün Amerika'da adından en çok söz edilen ve en saygı duyulan Kızılderili reislerinden biri.

Ölümünün üzerinden 114 yıl geçti.
Ama tarihe geçen şu sözleri hiç unutulmadı.

"Bir çok söz  duydum ama hiçbiri yapılamadı.
Güzel sözler uzun sürmedikçe birşey ifade etmezler.
Sözler benim ölülerimi geri  getiremez.
Beyaz adamın istila ettigi ülkemin de karşılığını ödemez.
Onlar babalarımızın mezarlarını korumaz.Atlarımız ve  hayvanlarımızın degerini ödemez.
Güzel sözler bana  çocuklarımı geri veremez.
Güzel sözler bize saglık vermeyecek ve onlar ölümleri durdurmayacak.
Güzel sözler halkıma  istedikleri yerlerde özgür ve mutlu yaşamaları için bir  vatan vermeyecek.
Konuşmaktan yoruldum ve bunlar  kalbimi yaraladı.
Bir çok güzel söz  ve yerine getirilmeyen söz hatırlıyorum.
Bunlar konuşmaya layık olmadıkları halde konuşanların sözleriydi."

BIÇAK KEMİKTE

Daha 45 yaşındaydı İsmail Devrim.

Kocaeli Yukarı Hereke’de tornacıydı.

Evlenip yuvasını kurmuştu.

Bir de aslan gibi oğlu olmuştu.

Kredi ile bir ev aldı.

Mutluydular.

Çkok mutlu.

Ama.

Bir gün motorsikletle kaza geçirdi.

Sağ kolu ezildi.

Artık iş göremezdi.

Bir yanda geçim derdi, bir yanda evin kredisi, bir yanda lise çağına gelen oğlunun eğitimi.

Zorlanıyordu İsmail.

Herşeyden kıstı, oğlunu Hereke Nuh Çimento Meslek Lisesi’ne yazdırdı.

Okul üniformasına verecek parası yoktu.

Sadece üstünü aldı.

Pantolonu da bir kaç günü alırız deyip, evladını okula gönderdi.

Ama almadılar.

Çocuğun pantolonu yönetmeliğe uygun değil diye, okula almadılar.

Sınıf defterine "yok" yazdılar.

Çocuk o üzüntüyle eve döndü, yaşadıklarını ailesine anlattı.

İsmail yıkıldı.

Nefes almakta zorlandı.

Sonra ayağa kalktı.

“Hadi” dedi “oğlum gidiyoruz pantalonu almaya."

Gebze’ye gittiler.

İsmail cebinde kalan son paranın bir kısmıyla okulun istediği pantolonu aldı.

Oğlu çok mutluydu.

Akşam geç saatlerde eve döndüler.

İsmail eşine “yorgunum erken yatacağım” dedi.

Banyoya gitti.

Ve kendisini astı.

Morgda cebinden çıkan para sadece 20 liraydı.

Ertesi gün Kocaeli valiliği jet hızıyla açıklama yaptı.

“İntihar nedeni pantolon değil, psikolojik!”

*.  *.  *

Ne demişti Hasan Hüseyin yıllar önce?

“Eti geçti, duydun mu?

Bıçak kemikte.

Duymadınsa duy artık

behey Allah’ın kulu,

bıçak kemikte.

Duy da silkin n’olursun

bu ne biçim uyku bu.

Bıçak kemikte

Verilmemiş alınmış hep,

yük vurulmuş dağlar gibi – insanlık bu mu?

Çalıyor sömürünün imdat çanları,

kımılda da kurtar şu onurunu

bıçak kemikte.

Topraksa paylaşılmış kıyılarsa yağmalanmış,

umut hacizde,

ya bu neyin puştluğu bu

sana yokluk sana yasak sana dam

insan değil – hâşâ – bir yağmacı soyu bu,

bıçak kemikte.

Üretensin yaratansın yürütensin dağları,

bakma öyle kilit kilit, duvar duvar.

Yetsin artık bu susku

bıçak kemikte.

Anasın boynun bükük babasın kolun kırık

oğullar kan içinde.

Kaldır artık başını

«kalsın benim dâvam dîvana kalsın» demiş ozan.

O divan sensin artık

bıçak kemikte.”